Nieuwsbrief 2/2013        
           
 

April 2013

   

Een Rembrandt “ontdekt” in Zuid-West Engeland

In Buckland Abbey, in Devon, is een zelfportret van Rembrandt, dat lange tijd was toegeschreven aan een leerling van Rembrandt, door Rembrandt-kenner Ernst van de Wetering als een echte Rembrandt aangemerkt (afbeeldingen 1 en 2).



Afbeelding 1. Rembrandt zelfportret, Buckland Abbey, Rembrandt is hier 29 jaar.

Afbeelding 2. Het zelfportret in de Georgian Dining Room van Buckland Devon Abbey.

In het tv programma 'Pauw en Witteman' van 18 maart zette Ernst van de Wetering uiteen dat hij acht jaar geleden tijdens zijn werk aan A Corpus of Rembrandt Paintings IV: Self-portraits, twijfelde aan de juistheid van de afschrijving van het schilderij in 1968 door toenmalig Rembrandt-kenner Gerson. Of zoals hij het zegt 'Ik bleef zorgen hebben over dit schilderij'. Het schilderij onderzoeken was niet mogelijk, omdat onbekend was waar het zich bevond. Pas in 2012 dook het schilderij op in een eeuwenoude burcht in het uiterste Zuid Westen van Engeland.¹

Nader onderzoek door Van de Wetering maakte duidelijk dat het een 'echte' Rembrandt moest zijn. Röntgenonderzoek bracht aan het licht dat het om een prototype en niet om een kopie ging. Verder ontdekte Van de Wetering dat Rembrandt op een grote ets Christus voor Pilatus (1635) het zelfportret met baret en veer heeft verwerkt (afbeelding 3). 'Het feit dat dit zelfportret in deze ets is terechtgekomen wil zeggen dat het schilderij op dat moment voor Rembrandt een belangrijk beeld van hemzelf was', aldus Van de Wetering.

Afbeelding 3. Rembrandt, Christus voor Pilatus, ets (54,9 x 44.7 cm). Rechts detail.

Verder is het gebruik van een ruwe en vette verfbehandeling typerend voor deze periode waarin Rembrandt veel grote werken, zoals De Nachtwacht produceert. In zijn atelier moeten er emmers verf hebben gestaan. Het gebruik van veel verf ('massieve toets') werd in deze periode ook toegepast voor de kleinere schilderijen, zoals het onderhavige zelfportret.
Opmerkelijk is verder de 'oogkasbelichting'. De oogkas wordt van onder belicht ('reflectie van de neus en een stukje van de wang op de oogkas'). Dit was in zijn tijd een bijzondere vondst en komt op nog enkele van Rembrandts schilderijen in die periode voor.

Noot
¹ Het schilderij werd in 2010 geschonken aan de National Trust, die zich in Groot-Brittannië inzet voor cultuurbehoud. Het kwam uit de nalatenschap van Edna, Lady Samuel van Wych Cross, wier echtgenoot een groot verzamelaar was van Nederlandse en Vlaamse kunst. Het kunstwerk werd vervolgens opgeslagen in Buckland Abbey, waar het pas in 2012 uit de opslag werd gehaald om te worden opgehangen in de dining room van de burcht. De waarde van het zelfportret wordt geschat op 23 miljoen euro, maar volgens de wet mag de National Trust het niet verkopen.

Bronnen
1. Karolien Knols, Tòch een Rembrandt, zegt de expert, de Volkskrant, 19 maart 2013.
2. Pauw en Witteman, Van de Wetering over ontdekt portret Rembrandt, 18 maart 2013.
3. Maev Kennedy, Self-portrait bequeathed to National Trust is identified as lost Rembrandt, The Guardian 18 maart 2013.
4. Buckland Abbey, Self-portrait of Rembrandt in our dining room,